Samemu lub z przyjaciółmi – czyli kiedy można odpowiadać za przestępstwo skarbowe jako jego sprawca.

Samemu lub z przyjaciółmi – czyli kiedy można odpowiadać za przestępstwo skarbowe jako jego sprawca.

Wiemy już, czym jest przestępstwo skarbowe. Wiemy też, kto może odpowiadać za przestępstwa skarbowe popełnione „przez spółkę”.

A w jakich konfiguracjach podmiotowych można popełnić takie przestępstwo? Prawnicy mówiąc o tym, używają terminu „formy zjawiskowe”. Formami zjawiskowymi przestępstwa skarbowego są: sprawstwo, współsprawstwo, podżeganie, pomocnictwo i przygotowanie.

Dziś zajmiemy się tym, w jakich sytuacjach można odpowiadać jak sprawca przestępstwa skarbowego.

Dodajmy, że formalnie kodeks karny skarbowy (kks) zawiera własną regulację form zjawiskowych i tylko częściowo odwołuje się w tym zakresie do kodeksu karnego. W praktyce jednak te przepisy kk i kks są bliźniaczo podobne. A więc:

 

  • Przestępstwo skarbowe można popełnić samemu.

 

Przykład: Mateusz prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Jest podatnikiem VAT. Zdarza mu się, że niektórym z klientów nie wydaje paragonów i przyjmuję zapłatę w gotówce bez ewidencjonowania jej. W składanych deklaracjach VAT podaje tylko utarg „z kasy”.

 

  • Można też popełnić je wspólnie i w porozumieniu z inną osobą. Co bardzo ważne, przy takim współdziałaniu nie każda osoba musi wypełnić wszystkie znamiona przestępstwa. Znaczenie ma to, czy osoby działając razem, łącznie wypełniają wszystkie znamiona.

 

Przykład: Andrzej i Grzegorz chcą organizować gry hazardowe. Andrzej ma dojścia i załatwia automat do gier losowych. Wstawia automat do lokalu gastronomicznego prowadzonego przez Grzegorza i umawiają się, że zyskami podzielą się po 50%. Andrzej po wstawieniu automatu nie robi już nic, tylko raz w miesiącu zgłasza się po zyski do Grzegorza. Grzegorz z kolei nie ma pojęcia, jak działa automat, ale udostępnia go swoim klientom do gier, a raz w tygodniu otwiera go i wyjmuje z niego gotówkę. Żadnemu z nich nie przyszła do głowy możliwość uzyskania zezwolenia.

W tym przykładzie Andrzej i Grzegorz popełniają przestępstwo skarbowe wspólnie i w porozumieniu. Bez znaczenia jest, że gdyby ich zachowanie oceniać indywidualnie i w oderwaniu od działań drugiego ze sprawców, być może żaden z nich nie poniósłby odpowiedzialności.

 

  • Za przestępstwo skarbowe odpowiada – jak sprawca – nie tylko ten, kto bezpośrednio działa, ale także ten, kto kieruje wykonaniem czynu zabronionego przez inną osobę.

 

Przykład: Andrzej i Grzegorz z poprzedniego przykładu umówili się na wspólną organizację gier hazardowych. Grzegorz aktualnie przebywa za granicą i nie jest w stanie osobiście dopilnować wstawienia automatu do lokalu. Dzwoni więc do swojej pracownicy Joanny i poleca jej współdziałanie z Andrzejem. Szczegółowo informuję ją, co ma zrobić, prawie cały czas pozostają „na linii”, uzyskuje od niej informacje o dochodowości i rentowności przedsięwzięcia oraz instruuje, jak otwierać automat i gdzie składować wyjętą z niego gotówkę.

W tym przykładzie Andrzej, mimo, że nie przyłożył fizycznie ręki do wstawienia automatu, odpowie jak sprawca przestępstwa skarbowego.

 

  • Jako sprawca będzie odpowiadać także osoba, która poleca innej osobie popełnienie przestępstwa skarbowego, wykorzystując jej uzależnienie

 

Przykład: Tomasz jest wychowawcą w bursie szkolnej. Niezależnie od tego zajęcia, uczestniczy też w przemycie i dystrybucji papierosów zza wschodniej granicy. Pewnego dnia przyłapał Janka, 16-letniego ucznia, na paleniu marihuany. Początkowo zaczął grozić mu wydaleniem ze szkoły, ale potem – grożąc, że w razie odmowy zgłosi dyrekcji sytuację z zażywaniem narkotyku – polecił mu przechowanie przez jakiś czas w zajmowanym pokoju dużej reklamówki wypełnionej papierosami bez polskich znaków akcyzy.

Jako osoba wykorzystująca uzależnienie organizacyjne i faktyczne innej osoby, Tomasz odpowie jak sprawca czynu zabronionego (tzw. sprawstwo polecające).

Indywidualizacja odpowiedzialności współsprawców

W przypadku przestępstwa popełnionego przez kilka osób należy pamiętać, że każdy ze współsprawców może odpowiadać za swoje zachowanie, niezależnie od odpowiedzialności pozostałych sprawców.

Przykład: 16-letni uczeń Janek z przykładu powyżej nie poniesie odpowiedzialności karnej (którą, co do zasady, można ponieść po ukończeniu 17 lat), ale pozostaje to bez wpływu na odpowiedzialność Tomasza jako sprawcy polecającego.

Ta sama uwaga dotyczy umyślności oraz nieumyślności.

Przykład: Joanna z przykładu z grami hazardowymi, pracownica Grzegorza, może bronić się, że nie miała pojęcia, że automat stanowi urządzenie umożliwiające prowadzenie gier losowych. Była przekonana, że skoro szef poleca jej jawnie wstawić urządzenie do lokalu i się z tym nie kryje, to wszystko jest legalne. Ewentualna nieumyślność Joanny pozostaje jednak bez wpływu na odpowiedzialność karną sprawcy polegającego – Grzegorza.

Na dziś tyle. W następnym odcinku o podżeganiu, pomocnictwie i przygotowaniu do popełnienia przestępstwa skarbowego.

Jeżeli chcesz o coś zapytać – pisz!

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *